Opšta anestezija je kontrolisano i reverzibilno (povratno) stanje, izazvano primenom lekova, u kome pacijent spava, ne oseća bol i ima opuštene mišiće – uz stalno praćenje disanja i rada srca od strane anesteziologa. U stomatologiji i oralnoj hirurgiji koristi se kod pacijenata sa izraženim strahom od zubara i kod zahtevnijih zahvata, poput ugradnje implantata i nadogradnje kosti. U ordinaciji Dental Implant Expert u Beogradu (zona Slavije), zahvate u opštoj anesteziji izvodimo uz iskusan hirurško-anesteziološki tim već više od tri decenije.
Tokom opšte anestezije pacijent je:
- bez svesti
- bez osećaja bola (analgezija)
- sa opuštenim (relaksiranim) skeletnim mišićima
- bez refleksa
- uz očuvano disanje i cirkulaciju
Naziv anestezija potiče od grčkih reči an- (bez) i aisthesis (osećaj) – doslovno: bez osećaja.
Kratak istorijat: od mandragore do prve narkoze
Ljudi su vekovima pokušavali da bolesnicima tokom hirurških zahvata umanje bol. U tu svrhu korišćeni su najrazličitiji, danas nezamislivi postupci: za izazivanje gubitka svesti pribegavalo se pritisku na vratne arterije, onesvešćivanju udarcem u glavu ili gušenju, a stavljanjem snega na operativnu regiju postizalo se smanjenje osećaja bola. U Kini se primenjivala akupunktura.
U starim medicinskim tekstovima grčkih i rimskih pisaca, Hipokrata i Teofrasta, pominju se sredstva za „anesteziju” poput mandragore (biljke sa otrovnim korenom), alkohola, opijuma i marihuane.
Kao začetnik koji je u istoriju upisan kao lekar koji je uspešno izveo prvu opštu anesteziju ostao je zabeležen američki zubar Vilijam Morton (William Thomas Green Morton). On je 16. 10. 1846. godine, pred svedocima, uspešno demonstrirao primenu etra pomoću etar-inhalatora, tokom jedne hirurške intervencije.
Ovo veliko i senzacionalno otkriće za to vreme – iako nije bilo interneta – munjevito se proširilo svetom. Kada je čuo za ovu vest, britanac Oliver Vendel Holms (Oliver Wendell Holmes) je već 21. 11. 1846. predložio doktoru Mortonu da se ovakva intervencija nazove anestezija, a da se supstance koje izazivaju ovakvo stanje organizma nazovu anestetici. Iako naziv nije bio sasvim nov, prihvaćen je u naučnoj zajednici, a Oliver Holms je upisan kao tvorac ovog termina u medicini.
Tradicija duga preko tri decenije
Profesor Zoran Stajčić i dr Zvonko Ostojić su pre više od trideset godina, u privatnoj specijalističkoj ordinaciji u zoni Slavije, počeli da izvode hirurške intervencije u opštoj anesteziji. Prvi zahvati izvođeni su Dregerovim aparatom, koji danas u našoj ordinaciji stoji van upotrebe – kao muzejski primerak i svedok te tradicije.
Opšta anestezija – Ko je sprovodi?
Opštu anesteziju uvek sprovode dvoje stručnjaka – anesteziolog i anestetičar.
👨⚕️ Anesteziolog je lekar koji je završio medicinski fakultet i položio specijalistički ispit iz anesteziologije, reanimatologije i intenzivne terapije. On je najodgovorniji za tok intervencije: bez njegove procene zdravstvenog stanja pacijenta i saglasnosti, hirurška intervencija ne može ni da počne. Anesteziolog mora da poseduje veliko znanje iz fiziologije, farmakologije i bolesti koje mogu ugroziti pacijenta tokom anestezije.
👩⚕️ Anestetičar je medicinski tehničar sa posebnom, teorijskom i praktičnom obukom iz anesteziologije. Dobro poznaje aparate i medikamente koji se koriste i asistira anesteziologu – kako pri uvođenju pacijenta u anesteziju, tako i tokom celog njenog trajanja.
Pregledi i premedikacija pre opšte anestezije
Pre odluke da li je pacijent sposoban za zahvat u opštoj anesteziji, rade se sledeći pregledi:
- laboratorijske analize
- EKG (elektrokardiogram)
- rendgenski snimak pluća
- procena psihičkog stanja
- izbor anestetika
Premedikacija je preoperativna priprema pacijenta, čija je svrha da:
- smanji strah i napetost
- smanji lučenje pljuvačke i sekreta u disajnim putevima
- umanji refleksnu nadražljivost
- spreči mučninu
- obezbedi lekove za eventualne alergijske reakcije
Vrste opšte anestezije: intravenska, inhalaciona i balansirana
Opšta anestezija se deli na intravensku i inhalacionu. Pojedinačnim nazivima i dejstvima medikamenata ovde se nećemo baviti, jer je to usko stručna anesteziološka materija – ovaj tekst ima za cilj da zainteresovanima pruži osnovne, jasne informacije o opštoj anesteziji.
Pošto do danas nije pronađen nijedan medikament koji sam ispunjava sve uslove sveobuhvatnog anestetičkog sredstva – neosetljivost na bol, prolazni gubitak svesti, opuštanje skeletnih mišića i izostanak refleksa, a da pritom ne izazove neželjena dejstva – danas se najčešće koristi takozvana balansirana opšta anestezija. Kod nje anesteziolog kombinuje više vrsta lekova, koristeći najbolje osobine svakog od njih, kako bi se postigla maksimalna bezbednost i izbegla neželjena dejstva.
Kako teče opšta anestezija, korak po korak
Uvođenje u anesteziju
Kada je pacijent postavljen na operacioni sto, proverava se prohodnost kanile postavljene u venu, a zatim se:
- postavljaju EKG elektrode (za praćenje rada srca)
- postavlja pulsni oksimetar
- preko maske ubacuje kiseonik, radi maksimalne saturacije (zasićenosti krvi kiseonikom)
Potom se intravenski daje anestetik, čime se postiže narkoza (prvi stadijum anestezije). Kada pacijent izgubi refleks trepavice, vrši se intubacija – postavljanje cevčice u dušnik preko koje se obezbeđuje disanje. Time se ulazi u hirurški stadijum opšte anestezije, koji može biti:
- površinski
- srednje dubok
- dubok
- veoma dubok
Praćenje vitalnih funkcija tokom zahvata
Pošto je pacijent priključen na aparat za opštu anesteziju, anesteziolog tokom cele intervencije preko monitora prati rad vitalnih organa: srčani rad, pravilan rad pluća i funkciju nervnog sistema.
Moguće neželjene reakcije i rizici
Iskreni smo prema pacijentima i o rizicima govorimo otvoreno. Posle opšte anestezije mogu se javiti prolazna, najčešće blaga stanja:
- produžena pospanost
- mučnina i nadražaj na povraćanje
- slabost
- prolazna promuklost (zbog cevčice u disajnom putu)
- bol u mišićima
- peckanje pri mokrenju (kod dužih intervencija, ako je postavljan urinarni kateter)
- u retkim slučajevima, prelom prednjeg zuba pri intubaciji
Najteža komplikacija opšte anestezije je anafilaktički šok, kod kojeg može doći do pada krvnog pritiska i otoka jezika i grkljana, što otežava disanje. Srećom, ova komplikacija je izuzetno retka, a upravo zbog mogućnosti njenog nastanka anesteziolog je prisutan i prati pacijenta tokom celog zahvata.
Kada se preporučuje opšta anestezija? (Indikacije)
Opšta anestezija u oralnoj hirurgiji preporučuje se kod:
- izraženog (patološkog) straha od stomatoloških intervencija
- presađivanja kosti (npr. sa bedra ili poglavine) za ugradnju implantata
- hirurškog ispravljanja deformiteta zuba i vilica
- osoba sa posebnim potrebama
- izraženog refleksa na povraćanje pri stomatološkim intervencijama
Sve se češće primenjuje i kod ugradnje implantata, All-on-4 i All-on-6 procedura i sinus lift zahvata.
Opšta anestezija i ugradnja implantata
Ugradnja dentalnih implantata u opštoj anesteziji savremeno je rešenje, naročito kod složenih zahvata i pacijenata sa izraženom dentalnom anksioznošću. Pacijent mirno spava, dok tim stomatologa i anesteziologa kontroliše svaki korak intervencije, što omogućava:
- veću preciznost rada
- komfor bez stresa za pacijenta
- prijatniji tok i oporavak
All-on-4 i All-on-6 u opštoj anesteziji
Metode All-on-4 i All-on-6 omogućavaju fiksne zube u kratkom roku, mirno i bez stresa:
- All-on-4 – četiri implantata po vilici
- All-on-6 – šest implantata, za dodatnu stabilnost
Ove metode vraćaju funkciju žvakanja, prirodan osmeh i kvalitet života. Više o procedurama: All-on-4 i All-on-6.
Sinus lift i složeni zahvati u opštoj anesteziji
Kod nedovoljne visine kosti u bočnom delu gornje vilice radi se sinus lift (podizanje poda sinusa). I ovaj, kao i drugi zahtevniji zahvati iz oralne i maksilofacijalne hirurgije, može se izvesti u opštoj anesteziji – udobno za pacijenta i sa punom kontrolom tima.
Opšta anestezija – Često postavljana pitanja (FAQ)
Da li je opšta anestezija bezbedna? Opšta anestezija danas se smatra rutinskim i visoko kontrolisanim postupkom. Tokom celog zahvata anesteziolog prati vitalne funkcije pacijenta. Kao i svaki medicinski postupak nosi određene rizike, ali su ozbiljne komplikacije izuzetno retke, naročito uz prethodne preglede i iskusan tim.
Da li ću nešto osećati ili se probuditi tokom zahvata? Ne. U opštoj anesteziji pacijent je potpuno bez svesti i ne oseća bol. Dubinu anestezije anesteziolog kontroliše i prilagođava tokom cele intervencije.
Koliko traje oporavak posle opšte anestezije? Buđenje je postepeno, a prolazna pospanost i slabost obično se povlače istog dana. Tačan plan oporavka i ponašanja nakon zahvata dobićete od anesteziologa, jer zavisi od vrste i dužine intervencije.
Da li smem da jedem i pijem pre zahvata? Pre opšte anestezije neophodna je priprema, koja podrazumeva i period bez hrane i pića. Precizna uputstva (šta i koliko sati ranije) daje vam isključivo anesteziolog tokom pripreme – molimo da ih se dosledno pridržavate.
Koji se stomatološki zahvati mogu raditi u opštoj anesteziji? Najčešće ugradnja implantata, All-on-4 i All-on-6, sinus lift, presađivanje kosti i korekcije deformiteta vilica – kao i drugi zahtevniji zahvati, posebno kod pacijenata sa izraženim strahom.
Da li je opšta anestezija pogodna za osobe sa strahom od zubara? Da – izražen strah od stomatoloških intervencija je jedna od glavnih indikacija. Pacijent ceo zahvat prospava, bez stresa i neprijatnih uspomena.
Da li je opšta anestezija isto što i sedacija? Nije. Kod sedacije pacijent je opušten i pospan, ali pri svesti; u opštoj anesteziji je potpuno uspavan i bez svesti. Koja je opcija pogodna za vas, procenjuje se na pregledu.
Zašto pacijenti biraju Dental Implant Expert?
Sa više od 30 godina iskustva u implantologiji, naš tim pacijentima pruža stručnost i poverenje. Internacionalno iskustvo, stečeno tokom rada u Nemačkoj, Austriji i Engleskoj, dopunjuje bogato domaće iskustvo sa preko 7.000 ugrađenih implantata.
Tim predvodi međunarodno priznati implantolog, profesor Zoran Stajčić, autor eminentne knjige o komplikacijama u implantologiji – štampane i na engleskom, te prevedene i objavljene i na kineskom jeziku. Uz njega rade iskusni implantolozi specijalizovani za oralnu hirurgiju i implantologiju dr Zvonko Ostojić i dr Marko Rodić.
Specijalizovani smo za rešavanje svih vrsta komplikacija vezanih za implantate i za nedostatak kosti vilica. Složene intervencije iz oralne i maksilofacijalne hirurgije izvodimo i u opštoj anesteziji, koristeći implantate renomiranih proizvođača – Nobel Biocare (Alpha Bio) i Straumann. Među retkim smo privatnim centrima koji primenjuju i ortodontsko-hirurške metode za korekciju ozbiljnih malformacija kostiju vilica i zuba.
- više od 30 godina iskustva
- preko 7.000 ugrađenih implantata
- međunarodno iskustvo (Nemačka, Austrija, Engleska)
- tim predvođen profesorom Zoranom Stajčićem
- rešavanje i najsloženijih implantoloških komplikacija
- vrhunski implantati (Nobel Biocare, Straumann)
📞 Zakažite besplatan pregled
Saznajte da li je opšta anestezija prava opcija za vaš zahvat – bez obaveze.
Telefon / WhatsApp / Viber: +381 69 2200 400 Online zakazivanje: /kontakt/ Radno vreme: ponedeljak–petak, 11–19h Lokacija: Beograd, zona Slavije
Serbian